Language:

  • Улашинг: :

АҚШ да олмоснинг янги тури топилди

Фото: Очиқ манба

АҚШ нинг  Гемология Институти (GIA) олимлари олмоснинг янги турини кашф қилишди. Америка Геологик жамиятига кўра, бу тош рангини ўзгартиришга қодир.

"Буқаламун (Хамелеён) олмослари" камдан-кам учрайди. Янги турдаги "криоген олмос" фақат совиганида рангини ўзгартиради ва кулрангдан сариқ рангга айланади. Тажрибалар шуни кўрсатдики, бу жараён ўта паст ҳароратларда содир бўлади: -196 даража селсийда (суюқ азот ҳарорати).

Буқаламун (Хамелеён) олмос ҳодисаси 1866 йилда кашф этилган. Уларнинг рангини нима сабабдан ўзгартиргани ҳамон сир. Бундай тошлар жуда кам учрайди. Улар рангсиз олмосларга қараганда қимматроқ, лекин пушти ва тўқ сариқ каби рангли тошларга қараганда анча арзон.

Олимларнинг таъкидлашича, тошларнинг кўриниши иссиқлик, ёруғлик ва совуқ таъсирида ўзгариши мумкин. Еҳтимол, соянинг ўзгариши бир эмас, балки бир нечта табиий механизмлар билан таъминланган.

Олмос қаттиқ тетраедрларда жойлашган углерод атомларидан иборат. Кимёвий таркибида ифлосликлар ёки тизимли нуқсонлар мавжуд бўлганда улар рангга киради. Шундай қилиб, сариқ олмослар азотнинг углерод кристалли таркибига кириши туфайли ўз рангини олади.

Вариантлардан бирига кўра, олмос совиганида, электр заряди бундай ифлосликлардан яқинроқ ёки узоқроққа силжийди ва шунинг учун нур таъсирида бошқача намоён бўлади. Олимлар батафсилроқ таҳлил қилиш учун кўпроқ криоген олмос топишга умид қилмоқдалар.

Муҳаррир: Абдикулов Илёсбек